Politična glazba Briana Enoa

24sij.87

“Muzika je zapravo uvijek politična, to je van svake sumnje. Većina muzike koju opisuju kao ‘političku” nazvana je tako zbog tekstova. Za mane je to najmanje važan deo. Reči nisu važne mislim da je pravi politički materijal u muzici na nivou strukture i primjenjenih postupaka. Većina ljudi koji stvaraju političku muziku na očigledan i predvidljiv način, na muzičkom nivou su potpuno reakcionarni heavy metal. Politički to je veoma stara poruka, poruka jednostavne dominacije i moći”.

Ovo je samo kratak izvadak iz knjige intervjua i tekstova Briana Enoa koji su pod naslovom “Zaobilazne strategije” specijalno za jugoslavenske čitaoce priredili Goran Vejvoda i Slobodan Cicmil, a objavila Radionica SiC-a, izdavač koji objavljuje malo ali su to izuzetne knjige – Maljevič, “Eseji o fotografiji” Susan Sontag, John Cage, recentna “Videosfera” ili mala ali za teoretičare postmodernizma [kao nove epohe, a ne kao još jednog u nizu stilova] značajna knjiga “Proricanje estetskog društva” Filiberta Menne.
Enoa nije lako definirati – školovan slikar u poslijednje doba sve se više bavi videom, za sebe je dugo godina tvrdio da nije muzičar. Pažnju javnosti privukao je androginim izgledom i neobičnim tonovima koje je proizvodio na sintisajzeru u grupi Roxy Music. Postao je i jedan od najcjenjenijih studijskih producenata. Njegov rad i razmišljanja o stvaranju muzike u studiju utjecali su na čitavu generaciju britanskih elektronskih sastava.
Kako Eno nije miljenik britanske muzičke  štampe kojom se nadahnjuju domaći rock-kritičari [New Musical Express, Melody Maker, The Face], tako su i njegove ideje izražavane u tekstovima i analitičkim intervjuima, postavljanje pitanja o funkciji muzike u društvu, razmatranje kreativnih procesa i različitih načina organizacije zvuka, tek sporadično bile bi dostupne čitaocima naših novina i časopisa.
Enoova razmišljanja poput onog s početka teksta izuzetno su značajne za analizu, razumijevanje i tumačenje nekih poteza na domaćoj sceni danas, prvenstveno novih ploča Bijelog dugmeta i Plavog orkestra.
Napadati njihovo djelovanje s pozicija “Estetike” tj. “dobrog ukusa”, prokazivati ih kao kič, nije dovoljno i prvenstveno nije relevantno. Često su razni moralisti i zaštitnici naroda od njega samoga napadali proizvode popularne kulture kao nevrijedne tvorevine, ali to nije umanjilo omiljenost tih proizvoda. Potrebno je pokazati da je jezik kojim se Plavi orkestar, Bijelo dugme i oni koji kaskaju za njima služe mitski jezik, po definiciji desni, reakcionaran. Da je njihova muzika “poruka jednostavne dominacije i moći”, izraz neprekrivenog seksizma. Da njihova nostalgična idealizacija prošlog preuzimanja retorike romantičnog nacionalizma [makar to bio i “jugoslavenski nacionalizam”], podmetanje mitova koji su nadomjestak za izražavanje istinskih osjećaja i iskustava mlade generacije, ikonografija i “mali politički koncepti” predstavljaju tipičnu “estetizaciju politike”, koja je prema argumentaciji Waltera Benjamina i Susan Sontag karakteristična za sve fašistoidne oblike i stvaralaštva vlasti. A sve to ima podršku diskografskih kuća i medija, dok se najvećoj najznačajnijoj domaćoj pop-grupi, Laibachu, gotovo negira i samo postojanje.
U vrijeme snažne i trajne folklorizacije i estradicije domaće pop-scene, njene permanentne krize, ekonomske – svi se još ne slažu da li i društvene – krize, nije nam potreban jugoslavenski nacionalizam, već jedinstvo. Ne nostalgična vizija prošlog, već plan o budućem djelovanju. Enoova razmišljanja o neautoritarnim oblicima organizacije sistema, o obrnutoj hijerarhiji u kojoj “umesto da gornji stupnjevi diktiraju naređenja svima ispod sebe, niži slojevi rešavaju ono što mogu i prosleđuju dalje probleme, koji prevazilaze njihovu sposobnost rešavanja”, o ulozi umjetnosti kao istraživanju novi obrazaca ponašanja vrlo su poticajna za sve svjesne i odgovorne stvaraoce.

Start br.470, 24.01.1987.

Oglasi


%d bloggers like this: